به گزارش «سراج24»، مراسم رونمایی از کتاب «مراه الاصطلاح» از آنندرام مخلص با تصحیح حمیدرضا قلیچ خانی و هومن یوسفدهی شب گذشته با حضور محمد رجبی، ریاست کتابخانه مجلس، فدایی عراقی رئیس دانشکده کتابداری دانشگاه تهران، علی اشرف صادقی استاد دانشگاه، هومن یوسفدهی و حمیدرضا قلیچ خانی مصححان کتاب و جمع دیگری از علاقه مندان برگزار شد.
محمد رجبی رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ارتباط با هندوستان تاملبرانگیز است، گفت: در مورد ارتباط ما با هندوستان یک نکته تأمل برانگیز تاریخی وجود دارد و آن اینکه چرا در طول تاریخ عموماً نگاهمان به سوی غرب بوده نه شرق. ما در شرق یک امپراتوری بزرگ، با فرهنگ، بسیار گسترده، غنی، قوی و ثروتمند به نام هندوستان و در غرب امپراتوری رم را داشتیم. درباره رم باید آن زمانی را که در صلح به سر میبردیم حساب کنیم، اما با هند دو مورد در طول تاریخ جنگ داشتهایم، یک مرتبه زمان سلطان محمود غزنوی، که میتوان گفت ایرانی نبود و یک مرتبه هم زمان نادرشاه افشار، که میتوان گفت ناخواسته بود.
* در متن شاهنامه به تیغ هندی و فولاد هندی اشاره شده که حاکی از رونق صنعت در هند بوده است
وی با یادآوری اینکه در تعقیب افغانهای مهاجم به ایران که به هند گریختند و دولت وقت هند به دلیل تعصبهای مذهبی که سنی بودند، از تحویل آنها طفره رفت، تصریح کرد: در اولین جنگ میان ایران و هند زمانی که شایعه شد نادر شاه کشته شده است، سپاه هند به سپاه ایران حمله کرد و به کشتار ایرانیان پرداخت، اما بعد از آن که فهمیدند نادر زنده است و خبر مرگ او شایعه بوده است متقابلاً سپاه ایران انتقام سختی از هند گرفت.
وی به شاهنامه هم اشاره کرد و توضیح داد: بهرام گور به دلیل جنگهای که با روم داشت و همچنین مشکلات داخلی از دولت هند درخواست کرد که 12 هزار نوازنده و رقصنده را به ایران بفرستد و دولت هند این رقصندگان و نوازندگان را به ایران فرستاد. شاید این مسئله ساده به نظر برسد اما اینکه هندیان چه ظرفیتی داشتند و نوع مناسبات آنان با کشور ما چگونه بوده است بسیار مهم است.
رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی همچنین گفت: هندیها اختراع خود را که شطرنج بود را به ایران فرستاد و بزرگمهر هم تخته نرد که ابداع ایرانیان بود را برای آنها فرستاد. این نشاندهنده ارتباط میان ایران و هند است که ارتباطی فرهنگی و تمدنی بوده است. همچنین در شاهنامه به تیغ هندی و فولاد هندی اشاره می شود که حاکی از رونق صنعت در هند بوده است.
وی ادامه داد: علی رغم وجود روابط حسنه و دوستانه تاریخی میان ایران و هند، که شاید ناشی از خویشاوندی ما و هندیان باشد که از شاخه آریاییهایی هستیم اما آنطور که باید و شاید این حق خویشاوندی ادا نشده و دوستی و همسایگی را کاملاً مورد استفاده قرار ندادهایم.
به گفته وی رابطه ایران و هند میتوانست منشأ بسیاری از مبادلات عمیق شود. هند و چین دو تمدن بزرگ جهانی در مشرق زمین هستند که حکومتهای مهمی در زمینههای گوناگون بودند، مثلاً در ریاضیات این هندیها بودند که عدد صفر را اختراع کردند و یا در نجوم نوع ریاضیات خاص خود را دارند. حتی در طب هندی از راه تغذیه انسان را درمان می کردند.
* زبان فارسی در آسیای میانه و مشرق زمین بخصوص در هندوستان و پاکستان و بنگلادش بعنوان یک زبان مقدس تلقی میشد
رجبی ایران را در موقعیت سوقالجیشی خواند و گفت: ایران رابط بین شرق و غرب، شمال و جنوب بوده است، خود منشأ بهرههای فراوانی بوده است. 5 جاده ابریشم که یکی آن از بالای خلیج فارس و سه تای آن از پایین میگذشته و دیگری نیز از راه دریای خزر عبور میکرده است و به خلیج فارس وارد شده و به این طریق دائم ما در ارتباط بودیم.
وی با اشاره به اینکه مهاجرت به هند از ایران با نفوذ فرهنگ ایرانی در هند همراه بود، تصریح کرد: یک بار بعد از حمله مغول برخی زردشتی ها مهاجرت کردند و بار دیگر در حمله افغانها به ایران بود که عده ای از سمت یزد هجرت کرده و به هند رفتند. اما شاید لشکرکشی سلطان محمود به هندوستان اولین اقدام دولتی بود که به صورت دیگری آنان را با ما مرتبط ساخت و زبان اردو در واقع یادگار این لشکرکشیهاست که از این طریق اسلام نیز به وسیله ایرانیها وارد هند و آسیای میانه شد.
رئیس کتابخانه مجلس عنوان کرد: زبان فارسی در آسیای میانه و مشرق زمین بخصوص در هندوستان و پاکستان و بنگلادش بعنوان یک زبان مقدس تلقی میشد. در این کشورها از حافظ، سعدی و مولانا به عنوان حضرت حافظ، حضرت سعدی و حضرت مولانا یاد میشد و برای خواندن مثنوی و حافظ وضو گرفته، رحل میگذاشتند و به قرائت مثنوی و حافظ میپرداختند.
وی با اظهار تاسف که اکنون گروهی از وهابیهای جاهلی به آنجا و بخصوص پاکستان رفته که متأسفانه چهره فرهنگی و تاریخی اینها را تغییر دادهاند، خاطرنشان کرد: با وحشی گریهایی که هم اکنون شاهدیم که حتی در سوریه به آدم خواری نیز رسید، در پاکستان به قتل عام زنان و کودکان پرداختند و جریانهای ضد تشیع و ضد ایرانی در آنجا منعکس شده است و این شاید ریشه در طرحهای استعماری انگلیس داشته باشد که زبان فارسی را که زبان رسمی و دولتی هند بود ممنوع اعلام کرده و زبان انگلیسی را رواج دادند. شاید این مسئله در ادامه کینههای جاهلی کهنهای باشد که از قدیم الایام بوده است.
* هندیها به گردن ما و زبان حق دارند، آنها دستور زبان فارسی نوشتهاند
وی ادامه داد: زبان رسمی هند فارسی بوده و انگلیسیها پس از حاکمیت خود استفاده از زبان فارسی را ممنوع کردند. اما این زبان همواره نزد فرهنگ دوستان شبه قاره باقی مانده تا حدی که سرود ملی پاکستان همچنان به زبان فارسی است.
رجبی با بیان اینکه در مقدمه کتابی آمده بود که کتابهایی که به زبان اردو راجع به اسلام و تمدن اسلامی نوشته شده است از تمام کتابهایی که به زبان عربی و ترکی در طول تاریخ 1400 ساله نوشته شده است بیشتر است! البته شاید این موضوع اغراق باشد اما مطرح شده است.
وی ادامه داد: هندیها به گردن ما و زبان ما حق دارند، این علاقه مندان به فرهنگ ما دستور زبان ما را نوشتهاند، یعنی دقیقاً همان حقی را که ما به گردن عربها داریم، چون عربها نیز زبان خودشان را بلد بودهاند و دستور زبان نمیخواستهاند و نمیدانستهاند.
